Miejscowość: Brzezna

Przystanki

O miejscowości

GPS

49.600921 - 20.614246

Opis

Pierwszy dokument pisany, w którym wymieniona jest nazwa wsi po-chodzi z 6 lipca 1280 roku. Wtedy to, Kinga żona Bolesława Wstydliwego nadała klasztorowi ss. Klarysek w Starym Sączu posiadłości obejmujące 28 wsi, wśród których była Brzezna. Nadanie to potwierdzają dokumenty z 1283 i 1292 roku. Jednak cała wieś nie należała do klasztoru. Współwłaścicielem był rycerz Marcin syn Unisława. Na przełomie XIII i XIV wieku on został właścicielem całej Brzeznej. Następnymi właścicielami wsi byli: w l316 r. Marcin i jego synowie Mikołaj i Pełka, w 1357 r. Unisław z Brzeznej, a w XV wieku Gryfici, a później Mikołaj Gedko z Bobrowej. Po przekształceniach własnościowych na wsi polskiej w XVI wieku, kiedy to sołtysów zastąpiła szlachta i wprowadzono obowiązek pańszczyzny dla chłopów, zaczęły powstawać folwarki ziemskie. Wtedy to istniejący w Brzeznej folwark zakupił bogaty kupiec i rajca z Nowego Sącza Bartłomiej Rabrocki. W okresie reformacji w Brzeznej silne wpływy mieli arianie. W 1655 roku zabity został przez żołnierzy polskich, za rzekome sprzyjanie Szwedom, ówczesny jej właściciel, arianin - Samuel Sternacki. Na przełomie XIX i XX wieku Brzezna stanowiła własność Stadnickich z Nawojowej. W końcu XIX wieku hrabia Stadnicki wybudował tu browar, mieszczący się na terenie obecnego Instytutu Sadownictwa. Na jego potrzeby wybudowano specjalny wodociąg i staw, gdzie odpływała woda. Po wprowadzeniu przez Austriaków zakazu produkcji alkoholu, browar został zlikwidowany. Istniejący dwór, nad którym opiekę sprawowała Helena Stadnicka, żona Antoniego Maskowskiego, obejmował oko-ło 120 ha gruntów. Oprócz mieszkańców Brzeznej, pracowali tu przyjezdni robotnicy rolni. Własność dworską stanowiły również duże zabudowania gospodarcze i murowane czworaki dla służby.

W czasie II wojny światowej mieszkańcy wsi doświadczyli skutków prowadzonej przez okupanta polityki. Około 40 młodych dziewcząt i chłopców wywiezionych zostało na przymusowe roboty do Niemiec. Po wyzwoleniu w 1945 roku, część majątku Stadnickich została rozparcelowana przez chłopów, część przejął PGR Aleksandrówka. W 1954 roku grunty te przejął Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, o którym mowa w innej części książki. Do 1 stycznia 1973 roku Brzezna była siedzibą gromady, do której należały wsie: Chochrowice, Długołęka - Świerkla, Gostwica i Podrzecze. Później jako sołectwo weszła w skład gminy Podegrodzie.