Miejscowość: Bielanka

O miejscowości

GPS

49.589847 - 21.114403

Opis

Bielanka położona jest na południe od Szymbarku, w paśmie Magury Małastowskiej, zajmuje obszar 1014 ha.
Jest to stara wieś łemkowska, założona w XV stuleciu w dobrach Gładyszów. Przez wieki słynęła z produkcji dziegciu, leku produkowanego z żywicy sosny i brzozy, którym handlowali wędrowni dziegciarze. Maź – uboczny produkt dziegciu, używano do smarowania osi wozów i ruchomych elementów młynów, tartaków. W miejscowości zachowały się stare chyże – łemkowskie chaty oraz drewniana cerkiew z 1773 r., pw. Pokrowy (Opiekunki) z ikonostasem z 1783 r. Cerkiew jest typowym przykładem zachodniołemkowskiego budownictwa sakralnego: trójdzielna – z trzema kopułami, o konstrukcji zrębowej, pokryta gontem. Obecnie służy katolikom obrządku rzymskokatolickiego, greckokatolickiego i prawosławnym. Wieś zamieszkują w znacznej mierze Łemkowie.

Łemkowie zamieszkiwali od stuleci góry Beskidu Niskiego, czyli południe Ziemi Gorlickiej. Większość etnografów uważa Łemków za potomków pasterzy wołoskich, którzy osiedlali się w górzystym Beskidzie Niskim w przeciągu XV-XVII w. Wołosi stanowili konglomerat etniczny, składający się z ludów bałkańskich, tzw. Arumunów, południowych Słowian, Albańczyków, Rusinów. Na terenie Beskidu Niskiego ulegali silnym wpływom polskim, słowackim, węgierskim. Posługiwali się językiem ruskim. Byli wyznawcami chrześcijaństwa obrządku wschodniego – prawosławia i grekokatolicyzmu. Odróżniali się mową, strojem, zwyczajami i tradycjami. Wsie zakładali na prawie wołoskim. Mieszkali w chyżach - zagrodach jednobudynkowych. Zajmowali się hodowlą, uprawą roli, rzemiosłem. Byli wędrownymi szklarzami, kamieniarzami. Maziarze z Łosia rozwozili wozami maź do smarowania kół - docierając do wielu miast Austro-Węgier, Prus i Rosji. Łemkowie budowali piękne cerkwie, których baniaste hełmy - „cebule” – wrosły na wieki w krajobraz Beskidu Niskiego.

Mimo dramatycznych powojennych dziejów – przesiedleń na Ukrainę i wysiedleń, na Ziemie Zachodnie - współczesna Łemkowszczyzna żyje. Wielu Łemków powróciło, zachowało język, tradycję, kulturę.